Vụ Án Nơi Ranh Giới Đúng Sai Rất Mờ Nhạt>
- ID=459, News Category = Events
(Oct 18, 2008) -

* Các bạn bè đồng nghiệp đang theo dõi vụ xử trước cừa tòa án CSVN ở Hà Nội

Phiên tòa xét xử các nhà báo và công an đã khép lại với những bản án nhẹ nhưng mở ra nhiều cơ hội đòi hỏi cho tự do báo chí và dân chủ nhân quyền ở Việt Nam.

Lần đầu tiên bốn bị cáo là đảng viên cộng sản nằm ở trong cơ quan có quyền lực nhất là Bộ Công An và hai tờ báo lớn bị đưa ra tòa trong một vụ án với những cáo buộc quện chặt lấy nhau.

Đã từng sát cánh trong cuộc chiến chống tham nhũng giờ họ là bị cáo đứng cùng nhau sau vành móng ngựa.
Việc đưa bốn bị cáo này ra tòa đặt những dấu hỏi to tướng về quan hệ giữa chống tham nhũng, tự do báo chí và quyền tự do dân chủ.

Rõ ràng trong bất cứ xã hội nào, muốn chống được tham nhũng phải đề cao việc minh bạch hóa và phương tiện tối ưu chính là tự do báo chí.

Ở một tầm vóc lớn hơn, việc xét xử họ kích thích sự nghi ngờ của một khối dân chúng rộng lớn đang hoang mang vì mục kích những hành vi tham nhũng hàng ngày quanh mình trong khi các tờ báo đang càng ngày trở thành "lá cải sạch" khi chỉ nói nhiều về hiếp dâm, cướp của, hoa hậu và sàn nhảy "vương vãi bao cao su"...

Điều đó cho ta hy vọng vì quá trình dân chủ hóa đất nước đang tiến thêm một bước khi nó có thể thực hiện từ ngay chính trong lòng hệ thống. Dù bị bịt mệng trong một thời gian dài và việc đưa tin của các báo là rón rén nhưng trong sâu xa, nó thể hiện tính chính đáng của các "đồng chí" nhà báo.
Đây cũng là điều đáng vui mừng, đặc biệt là Nhà báo Nguyễn Việt Chiến, vì tin mình đã làm đúng.
Họ đã đứng về phía nhân dân trong một môi trường bị bưng bít thô bạo.

Họ đã "rót" một phần sự thật và đang sinh sôi nảy nở một cách chân thành trong khối bình dân. Lương tâm của khối dân chúng này sẽ càng ngày càng bất trị trong niềm khao khát sự thật nhiều hơn, mạnh hơn nữa.

* Nghi ngờ về pháp lý

Trong khi tác nghiệp có thể các nhà báo chưa đúng hoàn toàn nhưng vấn đề là tính toàn diện và khách quan.

Khi quan tham bước ra khỏi nhà giam và vụ án bị tách ra là lúc kẻ thù của luật pháp phản công. Ở đây "tinh thần pháp luật" không được ứng dụng mà các "quy phạm pháp luật xơ cứng" được áp đặt.
Thay vì xem xét một cách toàn cục, với các động cơ và mục đích, vụ án đã được tách khúc về các hành vi để cáo buộc phạm tội. Vụ án tham nhũng chưa xong và còn ngổn ngang những dấu hỏi về sự đúng sai thì sự phản đòn vội vàng đối với những người cầm bút là không chấp nhận được.

Giống như nhiều vụ án chính trị khác, vụ án này khách thể bị xâm hại là rất khó chứng minh. Trong luật pháp bao giờ cũng phải có hành vi phạm tội, có hậu quả xảy ra và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả đó thì mới xác định được có tội.

Ngược với những cáo buộc về xâm phạm lợi ích của Nhà nước, tổ chức và công dân, nhân dân không thấy có hậu quả mà ngược lại cám ơn các Nhà báo vì đã cung cấp cho họ nhiều góc nhìn hơn.
Khi hậu quả (khách thể) là không chứng minh được cùng với động cơ và mục đích (mặt chủ quan) là trong sáng thì các cấu thành tội phạm theo Luật hình sự phải coi như chưa có mà đối tượng điều chỉnh phải là Luật báo chí.

Thêm nữa là không có "người có nghĩa vụ và quyền lợi liên quan" nào được triệu tập cho thấy sự mong manh trong cáo buộc về tính chất của hành vi.

* Bài học cho tương lai

Họ xuất hiện trước tòa không hiên ngang, mãnh liệt như những nhà đấu tranh dân chủ đã từng bị đưa ra tòa bởi vì dù sao họ cũng là những đảng viên, đã từng ăn lương của chế độ này trong suốt cuộc đời hành nghề của mình.

Đặc biệt Nguyễn Văn Hải đã thừa nhận đến 80% những cáo buộc của Viện Kiểm sát là đúng.
Nhưng rõ ràng hiệp sau sẽ là quyết định. Khi chính họ được tự do làm báo tư nhân và có thể trở thành chủ bút, họ sẽ thiết tha hơn với những điều mình viết và chắc chắn sẽ kiên quyết bảo vệ quan điểm của mình.
Vụ án thực sự còn là một bài học lớn cho những người làm công tác an ninh, họ là nạn nhân trong một chế độ nơi các quyết định nặng tính độc tài.

Các cơ sở để gọi là phạm tội rất là mờ nhạt, ranh giới giữa cái đúng và cái sai trở nên mong manh.
Bài học hay nhất có lẽ là bốn bị cáo này đã thực thi triệt để quyền tự do dân chủ, tự do báo chí -- một nhân quyền cơ bản mà lẽ ra không bao giờ được có khái niệm "lợi dụng" đi kèm.
Và với việc kết án các cơ quan tố tụng đã "tặng không" cho phong trào dân chủ hai nhà báo nổi danh. Bốn cựu đảng viên cộng sản này đã vô tình trở thành "đồng chí" với những ai đang đấu tranh đòi tự do dân chủ, nhân quyền cho Việt Nam.

Việc làm của họ là có lợi cho dân tộc. Đó là điều mà các nhà báo nên tự hào.
* Luật sư Lê Quốc Quân

Send This Article To A Friend